برای بزرگ کردن عکسها، بر رویشان کلیک کنید.

نگاهی به برخی از محوطه‌های باستانی در معرض خطر نابودی

بنای دوران ماد، باقیمانده بر بالای تپه گونسپان.

تپۀ گونسپان پیش از آبگیری سد کلان.

تپۀ گونسپان پس از آبگیری سد کلان.

تپۀ گونسپان ملایر — معروف به ”پاتپه “، این تپه اکنون در معرض خطر نابودی کامل در اثر آبگیری ”سد کلان ملایر“ است. به طوری که هم اکنون بخش عمده‌ای از تپه به زیر آب رفته و از ارتفاع حدود ۲٨ متری تپه تنها ۷ تا ٨ متر بیرون از آب به صورت جزیره‌ای باقی مانده و با توجه به اینکه بخش ماد این تپه هنوز سالم مانده است، می باید هر چه زودتر عملیات باستانشناسی در این منطقه آغاز گردد.

تپۀ روستای قلعه نو — در نزدیکی ”پاتپه“ که آن هم در معرض آبگیری سد کلان است.

تپۀ پری — در روستای پری، شهرستان ملایر، با اهمیتی بسیار بالا در دوران اشکانی، ماد و به ویژه دوران زندیه، چرا که این قلعه زادگاه کریمخان زند می باشد و اکنون از طرف اهالی منطقه در موارد بسیاری از جمله برداشت خاک تپه در معرض نابودی است.

تپه گورآب و منازلی که در کنار آن ساخته و موجب تخریب تپه شده اند.

تپۀ گوراب — در روستای گوراب ملایر، این تپه نیز در معرض نابودی قرار دارد و موارد خاکبرداری و ساخت اماکن مسکونی در حاشیۀ آن و کندن بخشهائی از تپه به عنوان محل نگهداری حیوانات بسیار به تپه آسیب زده است.

تپۀ گیان نهاوند — اکنون دیگر تنها بخشی از این تپه باقی مانده است، اما حفاظت از همین بخش هم می تواند ارزشمند باشد.

تپۀ مهاجران — که تنها نیازمندی اندکی توجه و اختصاص بودجه است تا بتوان بخش دیگری از تمدن مادها را در آن باز شناخت.

تپۀ سعد وقاص و تپۀ ازنهری — در نهاوند که این دو نیز به دلیل قرار گرفتن در روستا در معرض تخریب قرار دارند.

تپۀ پیسا — در همدان که به تازگی مورد کاوش قرار گرفته است، اما همچنان نیازمند توجه بیشتری است.

تپۀ مریانج و تپۀ قـُروه — در ”جزین“ که آن هم در منطقۀ مسکونی واقع شده است و در صورت عدم حفاظت کافی با خطر نابودی تمام روبروست.

تپه هگمتانه — که سالهاست درگیر نگاههای سلیقه‌ای گوناگون است و اکنون نیز سازۀ عظیمی که بر روی تپه ایجاد می گردد بخشهائی از آن را در معرض خطر نابودی قرار داده و فرایند کاوش در آینده را با مشگل مواجه خواهد ساخت.

گور دخمۀ سامن.

گور دخمه‌های اشکانی در سامن — این گوردخمه که در نوع خود از نمونه‌های کم‌نظیر در ایران می باشد و ادامۀ عملیات کاوش و انجام عملیات حفاظت و مرمت مجموعه نیازمند توجه و اختصاص بودجه و امکانات ویژه می باشد.

کتیبه‌های گنجنامه — این کتیبه‌ها نیازمند توجه ویژه در زمینه مرمت و حفاظت می باشد. به ویژه اکنون که ساخت تله‌کابین در نزدیکی آن بنابر نظر برخی کارشناسان سلامت این یادگارهای کهن را به خطر انداخته است.

تپۀ نوشیجان.

تپه و آتشکدۀ نوشیجان — به عنوان یکی از قدیمیترین آتشکده‌های سرپوشیـدۀ ایران و یکی از سالمترین سازه‌های به‌جامانده از دوران ماد می باید از جایگاه ویژه‌ای برخوردار باشد که متأسفانه در حال حاضر به سبب گسترش شهرک صنعتی شمارۀ ۲ ملایر به شدت در معرض خطر نابودی است.

علاوه بر موارد بالا، مکانها و تپه‌های بسیار دیگری همچون: تپۀ باستانی مصلی، قزقلعۀ سی در دامنۀ الوند، قلعۀ اشتران در روستای اشتران از توابع تویسرکان… در گوشه و کنار استان موجود است که همچنان به جهت عدم وجود مرمت و حفاظت صحیح, علمی و کافی در معرض نابودی تدریجی قرار دارند.

قلعۀ اشتران.

در پایان لازم به یادآوری است که در آیندۀ نزدیک در نوشته‌های کاملتری به تک تک موارد اشاره شده به تفصیل و همراه با عکس پرداخته خواهد شد.

با این امید که روزی، دیگر نگران نابودی این نمونه‌های بی‌نظیر تمدن چندین هزار سالۀ ایران زمین نباشیم.

روز جهانی موزه و میراث فرهنگی بر تمامی دوستداران و تلاشگران آن گرامی باد.
انجمن ایرانشناسی کهن‌دژ — اردیبهشت ۱۳٨۹ اسلامی (۱۳۷۹ یزدگردی)