به گزارش خبرنگار مهر، نقش رستم مجموعۀ باستانی با ارزشی است که در فاصلۀ ۵,٦ کیلومتری از محوطۀ باستانی تخت جمشید واقع شده است و نام آن مانند نامهای تخت جمشید، نقش رجب و بسیاری نامهای مکانهای تاریخی دیگر، ارتباط مستقیم تاریخی با آثار موجود در آن ندارد.
در این مجموعۀ مهم تاریخی، آرامگاه چند تن از پادشاهان هخامنشی (از جمله داریوش بزرگ و خشایارشا)، نقش برجستههائی از وقایع مهم دوران ساسانیان (از جمله تاجگذاری اردشیر بابکان و پیروزی شاپور اول بر امپراتوران روم)، بنائی موسوم به کعبۀ زرتشت و نقشبرجستۀ ویرانشدهای از دوران ایلامیان جای دارد.
با این همه، این بنای تاریخی به علت عدم حفاظت علمی و فقدان تلاشهای لازم برای نگهداری و احیای آن توسط مدیران بنیاد پژوهشی پارسه و مسئولان سازمان میراث فرهنگی، در آستانۀ مرگی خاموش قرار دارد. مرگی که به نظر می رسد چندان هم برای سازمان میراث فرهنگی اهمیتی ندارد. چه، در چهار سال گذشته و سالهای پیش از آن، کمترین اقدام مؤثر و درخور توّجهی برای حفاظت و نگهداری از این بنای مهم تاریخی صورت نگرفته است.
چنانکه از تصاویر ارائه شده در این گزارش بر می آید، این مجموعۀ مهم تاریخی سالهاست که در اثر بی توجهی مسئولین و به دلیل قرار داشتن در معرض عوامل محل طبیعی و انسانی، در آستانۀ نابودی و تخریبی جبران ناپذیر قرار دارد.
در این تصویر به خوبی وضعیت نابسامان یکی از کتیبههای ساسانی در نقش رستم قابل مشاهده است. همانطور که در این تصویر می بینید، بخش اعظمی از نوشتههای این کتیبه به علت قرار گرفتن در معرض عوامل مخرب طبیعی در حال محو شدن و نابودی است. در این تصویر همچنین خوردگیهای ناشی از ضعف موجود در ساختار سنگ به خوبی قابل رؤیت است.
تصویر گویای همه چیز است. تأثیر جبرانناپذیر عوامل مخل بیولوژیکی بر بخشهای مختلف آثار سنگی و صخرهای موجود در مجموعۀ تاریخی نقش رستم. همانطور که در تصویر ملاحظه می کنید، تأثیرات رطوبت ناشی از تعامل این اثر گرانقدر تاریخی با آلایندههای محیطی موجب بروز عارضههائی از جمله تغییر رنگ، انحلال بخشهای ضعیف سنگ، تجزیۀ سنگ توسط عوامل بیولوژیکی و گیاهان، پدیدۀ تبلور نمکها، پدیدۀ اکسیداسیون کانیهای فلزی موجود در ساختار سنگ و… به خوبی قابل مشاهده است.
همانطور که مشاهده می کنید در این قطعه از کتیبههای ساسانی به علت ریختگی و انحلال، سنگنوشته در حال نابودی کامل است و کارشناسان باستانشناسی و مرمت پیشبینی می کنند که با توجه به سرعت زیاد روند فرسایش آن، شاید تا کمتر از چند سال دیگر اثری از این قطعۀ با ارزش تاریخی باقی نماند.
بی توجهی به تأثیرات مخرب ناشی از رشد و رویش گیاهان در این محوطه تاریخی را به خوبی می توان در این تصویر دید. رشد و نمو گیاهان به این صورت در دل یک بنای تاریخی آیا معنائی جز مرگ تدریجی تمدن و تاریخ یک ملت دارد؟ چنانکه قابل مشاهده است، شرایط زیست این گیاه باعث رویش و گسترش عوامل مخل دیگر طبیعی در این اثر با ارزش تاریخی شده است.
در این تصویر خوردگی کامل اثری به این مهمی به دلیل رها شدگی و عدم حفاظت اضطراری از آرامگاه داریوش دوم، به خوبی قابل مشاهده است. آیا کسی پاسخگوی نابودی این اثر با ارزش تاریخی خواهد بود؟
نمائی دیگر از فروپاشی یک کتیبه دیگر در محوطه تاریخی نقش رستم. در این تصویر هم تأثیر مخرب و جبرانناپذیر عدم حفاظت چنین اثر مهم تاریخی در مواجه با عوامل مخرب طبیعی و انسانی به خوبی قابل مشاهده است.
تبلور نمکهای محلول در سنگ بر جدارۀ خارجی کتیبه که بر اثر بیتوجهی به تأثیرات ناشی از بارش مستقیم باران و رطوبت محیطی، این قطعه از کتیبه را متلاشی کرده است.
انحلال کامل یکی از ستونهای برجستۀ نقش رستم که عامل اصلی آن هوازدگی و عدم توجه به مقولۀ حفاظت اضطراری از یک اثر با ارزش تاریخی است، باعث شده تا این بخش از آرامگاه داریوش دوم به کلی نابود گردد.
نمونۀ دیگری از بی توجهیها و تأثیرات نابودکنندۀ آن در ویرانی بخش دیگری از آرامگاه داریوش دوم. آیا علت دیگری جز عدم توجه به اهمیت تاریخی چنین اثری می توان برای نابودی این قطعۀ مهم تاریخی پیدا کرد؟
کارشناسان مرمت معتقدند که با کمترین هزینهها و تنها با استفاده از تکنولوژی نانو می توان به آسانی از آثار این چنینی در مقابله با عوامل و عوارض طبیعی تا حد مطلوبی محافظت کرد. امری که البته سالهاست در ایران اتفاق نیفتاده است.
در این تصویر تأثیرات ناشی از عدم توجه به مسیرهای هدایت کنندۀ آب که در اثر بارش نزولات جوی به درون بدنۀ آرامگاه و نمای آن نفوذ می کند، قابل مشاهده است. چنانچه می بینید نفوذ آبهای سطحی در بدنۀ این اثر آن را بطور کلی مورد انهدام قرار داده و خسارات جبران ناپذیری به آن وارد کرده و موجب شکستگی آن شده است.
بیتوجهی به وضعیت اضطراری بخش دیگری از آرامگاه داریوش، موجب ایجاد شکاف و حفره در پایههای این اثر با ارزش تاریخی شده است و خطر فروپاشی کامل این اثر مهم باستانی و بروز حادثه برای بازدیدکنندگان را به همراه دارد.
رها شدگی بخشهای مختلف مجموعۀ نقش رستم در برابر عوامل متعدد طبیعی باعث انحلال، هوازدگی و از میان رفتن ارزشهای هنری آن شده است.
RSS 2.0